الملا فتح الله الكاشاني
55
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي )
بدرجات ايشان يعنى ما جمع كنيم براى ايشان انواع سرور و بهجت را از امور مذكورة كه آن داخل شدن ايشانست در خلد برين و مزاوجت بحور عين و مؤانست باخوان مؤمنين و اجتماع اولاد با ايشان در درجات عليين و بعد از آن تعليل إلحاق ذريت به آباء ميفرمايد بقوله * ( بِإِيمانٍ ) * و تنكير آن به جهت تعظيم است يعنى بسبب ايمان عظيم مرتبهء جليل القدر كه آن ايمان اباء است * ( أَلْحَقْنا بِهِمْ ) * در رسانيم بايشان * ( ذُرِّيَّتُهُمْ ) * فرزندان خورد ايشان را يعنى با آنكه درجات اباء بلند باشد نسبت بذريهء صغار ما بفضل خود درجات ذريت را نيز بلند گردانيم تا چشم پدر و مادر كه برايشان افتد روشن گردد و بديدار يكديگر خوشحال شوند و بعضى گفتهاند كه جمله موصوله مبتداء است و خبر آن * ( أَلْحَقْنا بِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ ) * و قوله * ( وَاتَّبَعَتْهُمْ ذُرِّيَّتُهُمْ بِإِيمانٍ ) * جملهء معترضه از براى تعليل الحاق ذريت باشد در وصول بمرتبهء ايشان يعنى آنان كه گرويده باشند و تابع ايشان شده ذريت ايشان بايمان آوردن در رسانيم ذريت ايشان را بايشان و بنا بر اين بايمان متعلق خواهد بود بقوله و ابتعتهم و تنكير آن اشعار است بر آن كه كافى است در الحاق متابعت نمودن ذريت بابا در اصل ايمان حقيقت در اولاد كبار يا حكما در ذريت صغار مرويست از حضرت رسالت ( ص ) كه ان اللَّه يرفع درجة ذرية المؤمن في درجته و ان كانوا دونه لتقر بهم عينه يعنى بدرستى كه خداى بردارد درجهء اولاد مؤمن را تا آنكه بمرتبهء درجهء پدر رساند اگر چه ايشان در خور درجهء او نباشند تا چشم او بايشان روشن گردد و بعد از آن اين آيه را تلاوت فرمود و از ابن عباس منقولست كه چون مؤمن به درجهء خود رسد گويد بار خدايا پدر و مادر و فرزندانم كجايند ندا آيد كه ايشان عملى نداشتند كه موجب آن شود كه در مرتبه و درجهء تو باشند او گويد خداوندا چه باشد كه بفضل خود ايشان را به من رسانى حق سبحانه امر فرمايد تا همهء ايشان را بنزد او برند و زادان از امير المؤمنين ( ع ) روايت كند كه حضرت رسالت ( ص ) فرمود كه ان المؤمنين و اولادهم في الجنة مؤمنان و فرزندان ايشان در بهشت باشند و بعد از آن آيه مذكوره تلاوت فرمودند و از حضرت امام جعفر صادق سلام اللَّه عليه مرويست كه اطفال المؤمنين يهدون الى آبائهم يوم القيمة اطفال مؤمنان را راه نمايند به پدران ايشان در روز قيامت و اينكه از امير المؤمنين ( ع ) منقولست كه روزى خديجه از رسول ( ص ) پرسيد كه يا رسول اللَّه حال آن دو فرزند من كه در جاهليت فوت شدند چون باشد آن حضرت فرمود كه بدوزخ روند خديجه دلتنگ شد و گفت فرزندانى كه از تو داشتم حال ايشان چون باشد فرمود كه ببهشت روند چه مؤمنان با اولاد خود در بهشت باشند و مشركان با اولاد خود در دوزخ اگر اين صحيح باشد مراد فرزندان بالغ كفار باشند زيرا كه خدا بگناه ابوين اولاد را مؤاخذه نكند و بگناه اولاد ابوين را عذاب نفرمايد از اينجا معلوم شد كه او سبحانه اولاد